Redaktörden SPELL CHECKER’e, ‘muharrir’den robot yazılıma…

Redaktörden SPELL CHECKER’e, ‘muharrir’den robot yazılıma…

Gazetelerde çalışırlardı, normal mesai biterken gelirlerdi, emekli edebiyat öğretmenlerinden seçilirlerdi, Türkçe imla kurallarını iyi bildikleri için metinlerin üzerinden geçer son tashihleri yaparlar, baskıya girdikten sonra da giderlerdi. Hataları düzeltmekti işleri, eski işlerinde olduğu gibi burada yazarlara not vermezlerdi, aralıksız çalışıp baskıya yetiştirmeye çalışırlardı yazıları. Redaktör diye anılırlardı kimi yayınevlerinde, matbaalarda.
Neden bu kadar hatalı yazılar vardı derseniz, insan hatasıydı sonunda. Kalemle kâğıt üzerine yazan da kurşun harfleri kalıplara dizen de insandı. Eğer okullarda imla kuralları iyi öğretilse, ödevler değerlendirildikten sonra çocuklara öğrenmeleri için geri verilse belki daha iyi öğrenebilirlerdi. Dizgicilerin işi de sadece kurşun harfleri dizmekti ona göre insan istihdam ediliyordu. “Ne kadar ekmek o kadar köfte” şiarı burada da geçerli idi. Her zamanki gibi okulların düzeni idi, eti senin kemiği benim diye verdiğin okullar çocukları pek de bir şey bilmeden mezun ederdi. İlkokul üçe kadar okumuş ilkokul beş diplomalı insanlarımızın çok olduğu bir yerdeydik. Hatır için diploma verilen bir dünyadaydık.

Sonra işler farklılaştı. Makineler, ekranlar, yazılımlar, robotlar hayatımıza girmeye başladı. “Spell Checker” emekli edebiyat öğretmeninin yaptığını gerçekleştiriyordu, üstelik daha hızlıydı, hem de 7X24 çalışabiliyordu. Hatta tüm makalenin kaçıncı sınıf seviyesi yazdığını bile söylüyordu. Kaç vuruş (karakter sayısını gösteren daktilodan kalma bir tanım) olduğunu sayıyordu, boşluk, karakter, kelime istastistiklerini de bir dokunuşta söylüyordu. Şimdilerde gazetelerde tashih yapan ak saçlı mütekait edebiyat hocaları yok. Onların işini biteviye yapan “spell checker” yazılımları var.
İş dünyasının raportörlerinin de işi yazılımla dönüşüyor, bu gidişle yakında köşe yazılarını da yazılımlar yazacak gibi görünüyor. Okuyucusunun yazdıklarından, Facebook “like”larından, “retweet”lerinden, “quote”larından nasıl bir kişi olduğunu anlayan robot kişiye uygun makaleyi online derleyip okuyucuya sunabilecek gibi görünüyor. Liberal, Anamalcı, Sosyalist, Faşist, Komünist, Anarşist vs. şekillerde ayarlanmış yazılımlar okuyana göre aynı içeriği farklı şekillerde gösterebilirler mi? Yaşayıp göreceğiz.

Associated Press (AP) çeyrek yıl raporlarını yazmak için kendi geliştirdiği bir algoritmayı kullanıyor, Yahoo Finance, Huffington Post, Inverstor’s Daily gibi online siteler kaynağı. Hali hazırda hisse senetlerinin alım satım kararını veren yazılımlar var ki birkaç finansal krizin bu yazılımlara konulan “stop loss” kurallarının zincirleme tetiklendiğinden meydana geldiğini söyleseler de hala bu yazılımlar kullanılıyor. Otomatikleştirilmiş rapor sayesinde daha önce haberlerine rastlamadığımız küçük şirketler AP de haber olur oldular. Öte yandan yıllardır yönetim kurullarında konuşulan medyada nasıl daha fazla yer alırız konusu robotların ardından önemli bir konu haline geldi. Bu robot muhabirlerin ağlarına daha fazla takılmak için ne yapmalı sorusu sıkça sorulan sorular arasında. Bunun için ayrı bir uzmanlık dalı oluştu bile.
Robotların derlediği yorumları okuyup buna göre hisse senedi alım-satımı yapan yazılımlar bir başka finansal krize yol açar mı? Yaşayıp göreceğiz.

Yayın öncesi hangi haberin haber akışında nerede olacağına karar vermeyi bile yazılım yapabiliyor. Mizanpajı otomatik hazırlayan yazılımlar deneme amaçlı kullanımda. Gerek araştırmacı gazetecilik, gerek ‘aggregator gazetecilik’ hepsi yazılımlardan payına düşeni alıyor.
Tüm bunların ışığı altında köşe yazarları da robotlaşır mı? Robotlar “yalan haber” makinalarına dönüşür mü? “Yalan Haber” hikâyeleri bu yazılımlarla oluşturmak kolay işler ve anında anlaşılması da zorlu konular. Görünen o ki internet üzerinden geçen ve toplanan her türlü yayın, yazışma yoğrulduktan sonra haber olarak bize sunulabilecek. Ayrıca hakemli yayınlarda olduğu gibi teyit yazılımları servisi alarak bu haberlerin güvenirliğini görülebilecek, bu tip servisleri kullanmayanlar ise robot kalemlerin çocuğu haline gelecek.

Categories: GÖRÜŞLER

About Author

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*