Yazılımlara müşterinin bilgisi haricinde eklenen kilitler

Yazılımlara müşterinin bilgisi haricinde eklenen kilitler

İngiltere’de 2000 senesinde karara bağlanan davanın sonucunda IT sistemleri sağlayıcısı, müşterisinin bilgisi haricinde sisteme eklediği zaman kilidi sayesinde sağladığı sistemin gizli sahipliğine elde ederek sözleşmeyi ihlal ettiğine karar verilmişti.
Yukarıda anılan uyuşmazlığın nasıl başlayıp geliştiğine bakmak isteyenler “Rubicon Computer Systems Limited v United Paints Limited” diye internetten aratabilirlerse de olayı aşağıda özetlemeye çalıştım.
Sözleşme ile anlaşılan bedel karşılığı haklar devredilir, ancak bir başkasına devir edilen ürün üzerinde anlaşmada yer almıyorsa satanın artık herhangi bir tasarruf hakkı yoktur. Aksi davranış ihlaldir ve cezai durum oluşur.

İngiltere’de faaliyet gösteren Rubicon Bilgisayar müşterisine yeni IT sistemlerini £57,264 Ekim 1988 de satmış. Müşteri Aralık ayında aldığı sistemlerin ödemesinin £45,879.88’lık kısmını Şubat 1989 da gerçekleştirmiş. Müşteri bakiye tutarın ödemesinin ancak Rubicon’ın eski sistemlerden yeni sistemlere veri transferini gerçekleştirdiğinde bildirmesi ile uyuşmazlık başlamış, Nisan 1989 da bir kısım ödeme yapılmışsa da bakiye olarak £8,748.86 kalmış. Rubicon çalışanlarından birisi Nisan veya Mayıs ayında müşterinin sistemine bir cihaz (zaman kilidi) ekleyerek, müşterinin sistemlere erişimini 6 Haziran 1989 da kapatacak şekilde bu cihazı ayarlamış. Müşterinin avukatları 8 Haziran da Rubicon da bildirimde bulunarak taraflar arasındaki sözleşmenin ihlal edildiğini kurdukları sistemin geri alınmasını ve kendilerine ödenen bedelin geri ödenmesini talep etmişler. Rubicon 27 Temmuz’a kadar müşterisine neyi neden yaptığını açıklamamış, sadece o gün bakiyeyi ödediği takdirde sistemlerinin çalışır hale geleceğini bildirmiş. Bu durumda müşteri bakiyeyi ödemeyi ret etmiş, Rubicon da zaman kilidini açmayı ret ederek bir çıkmazın içine girmişler. Rubicon yıllar sonra Mart 1994 te zaman kilidini açtığında ise sistemin müşteri için hiç bir anlamı kalmamış.

Rubicon sözleşmenin şartları dahilinde, çalışan sistemi uygun bir zaman dilimi içinde müşterisine sağlamıştır. Ticarette satış sözleşmesi ile bir taraf iyelik hakkının bir kısmını veya tamamını diğer tarafa devreder. Bu vakada da Rubicon sahiplik hakkını sözleşme uyarınca alacağı bir bedel karşılığında müşterisine vermiştir. Bilahare Rubicon’ın sisteme kilit eklemesi ise bir başkasının iyeliğindeki sisteme onun rızası dışında müdahale edilmesi sahipliğin rıza dışında ele geçirilmesidir ki bu da müşterinin sözleşmeyi haklı olarak feshini talep etmesine neden olmuştur. Yüzeysel bakıldığında maddi zarar müşterinin Rubicon’a ödediği tutar kadar görünse de sistemin çalışmadığı zamanlarda oluşan kar ve zarar, itibar kaybı da buna eklenebilir. Mamafih, müşteri bu davada tazminat olarak sadece ödediği tutarın kendisine geri ödenmesini talep etmiştir. Davacı başvurusunda zaman kilidinin veri girişini mi, işlemleri mi yoksa çıktıyı mı kilitlediğinden bahsetmediğinden kilidin tam ne iş yaptığı da belli değildir. Rubicon müşterisinin sistemine uzaktan bağlanarak yazılımsal bir iş yaparak mı zaman kilidini etkinleştirmiştir? Acaba müşteri sistemi kilitlendikten sonra işlerini farklı ortamlarda gerçekleştirmiş bu yüzden de sadece donanım bedelini mi talep etmiştir?

Dünya üzerinde farklı kilit mekanizmaları kullanılarak sistemler kilitlenebilmektedir. Eğer varsa bu tip mekanizmalar sözleşmelerde yer alır. Kimisi eski verilerin görüntülenmesine izin verirken, kimisi ne görüntü, ne yazıcıdan çıktı ne de veri transferine izin verir. Müşterinin bilgisi ve rızası haricinde sisteme kilit vurulması sözleşmenin ihlali olarak alınabilir, hukuki süreci başlamasına sonuçta maddi cezaya neden olabilir.

Categories: GÖRÜŞLER

About Author

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*